Rozliczenie działań w ramach programu „Odpowiedzialność i Troska”^®

Program "Responsible Care" został zainicjowany w latach 80 przez Kanadyjskie Stowarzyszenie Przemysłu Chemicznego. W Polsce program ten jest realizowany od 1992 roku pod nazwą "Odpowiedzialność i Troska"®. Bezpośredni nadzór nad jego realizacją pełni Polska Izba Przemysłu Chemicznego, która promocję, wytyczanie kierunków działania oraz nadzór merytoryczny powierzyła Kapitule Programu. W jej skład wchodzą przedstawiciele m.in. Ministerstwa Środowiska i Ministerstwa Gospodarki. ZAK S.A. jest realizatorem Programu "Odpowiedzialność i Troska"® od 1994 roku. Od 1996 roku posiadamy prawo do używania znaku graficznego programu w materiałach informacyjnych i reklamowych. Realizując Program, Spółka dobrowolnie zobowiązuje się do nieustannej poprawy swojej działalności w obszarach ochrony środowiska, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa procesowego.

W ramach realizacji Programu „OiT” w 2009 roku zrealizowano:

W obszarze „Działań w zakresie ochrony środowiska”:

• przeprowadzono modernizację chłodni kominowej, w wyniku której zdemontowano i usunięto elementy azbestowe (płyty faliste azbestowe) oraz zastąpiono chłodnię kominową chłodnią wentylatorową – z terenu Spółki usunięto ok. 39 Mg elementów azbestowych,
• przeprowadzono remont kanalizacji przemysłowej oraz deszczowej – ułożono nowe odcinki rur kanalizacyjnych odprowadzających ścieki, wykonano remont studzienek kanalizacyjnych oraz usunięto miejscowe zapadnie - uzyskano poprawę stanu technicznego kanalizacji przemysłowej na odcinku 226 mb, a także kanalizacji deszczowej na odcinku 65 mb oraz zabezpieczenie środowiska gruntowo-wodnego przez zanieczyszczeniami pochodzącymi ze ścieków.

W obszarze „Działania w zakresie poprawy bezpieczeństwa procesowego i bezpieczeństwa pracy”:

• wykonano uszczelnienie wieży granulacyjnej na Wydziale Mocznika poprzez wymianę płyt i ich korpusów – uzyskano poprawę bezpieczeństwa i warunków pracy dla 8 pracowników poprzez ograniczenie wpływu oparów amoniaku z szybów do przestrzeni obsługiwanej przez pracowników
• zrealizowano zadanie polegające na obniżeniu poziomu hałasu w jednym z obiektów poprzez wymianę okien i drzwi sterowni na dźwiękochłonne – uzyskano poprawę warunków pracy dla 8 pracowników Wydziału Amoniaku

W obszarze „Działania z zakresie ochrony zdrowia i profilaktyki zdrowotnej”:

• przeprowadzono remont pomieszczeń socjalnych w dwóch obiektach na Wydziale Amoniaku – uzyskano poprawę warunków higieniczno–sanitarnych dla 24 pracowników
• przeprowadzono (zadanie nadal jest realizowane) wśród pracowników bezpłatne i dobrowolne programy promocji zdrowia i specjalistycznej profilaktyki. Programy te skierowane były do wszystkich pracowników zakładu, skorzystało z nich 747 pracowników. Ponadto zaszczepiono przeciw grypie 234 pracowników – uzyskano obniżenie absencji chorobowej z 6,3% na 5,8%.

W obszarze „Działania w zakresie obrotu chemikaliami (w tym dystrybucji i transportu):

• Zabezpieczono 4 punkty rozładowawczo-załadowawcze. Wykonane zadania to: zabudowa tacy w miejscu rozładunku naftalenu z cystern kolejowych, zabudowa tacy w miejscu rozładunku o-ksylenu, zabezpieczenie terenu w miejscu rozładunku ługu sodowego, montaż tac w miejscu rozładunku benzenu. Realizacja powyższego zadania zapewnia uzyskanie zabezpieczenia środowiska gruntowo – wodnego przed zanieczyszczeniami substancjami niebezpiecznymi.

W obszarze „Działania w zakresie komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej dot. obszaru tematycznego Programu „OiT”:

• kontynuowano współpracę z regionalnym nadleśnictwem Lasów Państwowych w programie eko-edukacji dla najmłodszych – w programie wzięło udział 1000 dzieci i młodzieży. W ramach współpracy powstała ścieżka edukacyjna.
• przeprowadzono program eko-edukacji pracowników firmy poprzez publikację artykułów o programach profilaktyki zdrowotnej – zwiększono wiedzę pracowników na temat działań prozdrowotnych,
• we współpracy z innymi realizatorami Programu „OiT” z terenu Kędzierzyna-Koźla przeprowadzono akcję „Drzewko za butelkę”, w której udział wzięły 24 placówki, zebrano 240 051 szt. butelek przeznaczonych do recyklingu,
• przeprowadzono konkurs fotografii ekologicznej „Złap zająca” skierowany do pracowników ZAK S.A. Do konkursu przystąpiło 16 pracowników, wybrano najciekawsze prace na wystawę pokonkursową, której termin przesunięto na luty 2010 r.
• zorganizowano olimpiadę ekologiczną oraz warsztaty ekologiczne dla młodzieży szkół podstawowych i gimnazjalnych z Kędzierzyna-Koźla, prowadzone przy współpracy z Fundacją RIAD.

Są to coroczne akcje edukacji ekologicznej mające na celu wzrost świadomości ekologicznej. Realizowane są w środowisku społeczności lokalnej powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego i wśród pracowników ZAK S.A.

Raport ekologiczny

Ilości i rodzaje zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza

W 2009 r. wyemitowano łącznie (bez CO2) 12 397,5 Mg zanieczyszczeń pyłowych i gazowych.
Największy udział w ogólnej emisji do powietrza miały następujące zanieczyszczenia :

• tlenek węgla - 3 961,7 Mg/rok
• tlenki azotu - 3 210,7 Mg/rok
• dwutlenek siarki - 2 752,0 Mg/rok
• podtlenek azotu - 1 389,5 Mg/rok
• amoniak - 509,0 Mg/rok
• pyły ze spalania paliw - 296,8 Mg/rok
• pyły nawozów saletrzanych - 136,4 Mg/rok
• pył mocznika - 79,5 Mg/rok

Łączna emisja ww. zanieczyszczeń wyniosła 12 335,6 Mg/rok co stanowi 99,5 % emisji ogółem (bez CO2), emisja pozostałych zanieczyszczeń wyniosła 61,9 Mg/rok, co stanowi 0,5 % emisji ogółem (bez CO2). Wyemitowano ponadto 899 643,6 Mg dwutlenku węgla.

Procentowe udziały głównych zanieczyszczeń przedstawiono na poniższym wykresie.

Wielkość emisji w 2009 r. określono na podstawie :

• prowadzonych pomiarów ciągłych emisji w zakładowej elektrociepłowni
• pomiarów okresowych na głównych źródłach technologicznych
• bilansów dokonanych w oparciu o wskaźniki technologiczne dla pozostałych źródeł emisji

Ilość i rodzaje pobieranych wód

W 2009 r. pobrano łącznie 5 990,9 tys.m3 wód.
Ilości pobranych poszczególnych rodzajów wód były następujące :

• woda z KPP Kotlarnia – 1 925,3 tys.m3
• woda z pokładów IV – rzędowych – 1 792,8 tys.m3
• woda z potoku Łącza – 1 414,2 tys.m3
• woda z pokładów III – rzędowych – 715,5 tys.m3
• woda z Odry – 143,1 tys.m3

Procentowe udziały ww. wód w ogólnym poborze przedstawia poniższy wykres:
Wody zużywane są do celów: energetycznych, produkcyjnych, gospodarczych, socjalno-bytowych oraz technologicznych.
Z uwagi na różnorodne przeznaczenie, produkowane są następujące rodzaje wód:

• woda przemysłowa,
• woda pitna
• w obiektach Stacji Uzdatniania Wód do Celów Energetycznych
  
  • woda wstępnie oczyszczona
  • woda zmiękczona
  • woda częściowo zdemineralizowana
  • woda zdemineralizowana

Największym odbiorcą wód są instalacje energetyczne (ok. 50% zużywanej wody) oraz instalacje nawozowe (ok. 35 %).

Ilość ścieków i wielkość ładunków zanieczyszczeń odprowadzanych do rzeki Odry

W 2009 r. odprowadzono łącznie 3299,7tys.m3oczyszczonych ścieków.
Podstawowe zanieczyszczenia odprowadzane w ściekach ZAK S.A. to:

• chlorki – 703,3 Mg
• siarczany – 423,5 Mg
• związki organiczne oznaczane parametrem ChZT – 137,0 Mg
• azot ogólny – 84,9 Mg
• azot azotanowy – 52,4 Mg
• azot amonowy – 23,1Mg

W odprowadzanych ściekach monitorowane są ponadto takie parametry jak: odczyn ścieków, BZT5, zawiesina, ekstrakt eterowy, fosfor ogólny, aldehyd mrówkowy, lotne węglowodory aromatyczne (BTX), fenole lotne, substancje ropopochodne i metale.

Procentowe udziały głównych zanieczyszczeń przedstawiono na poniższym wykresie.
Rodzaje i ilość wytwarzanych i składowanych odpadów, opakowania

W 2009 r. w zakresie gospodarki odpadami :

• wytworzono – 124 852,4 Mg odpadów
• skierowano do składowania – 0,0 Mg odpadów
• przekazano do odzysku – 241 298,9 Mg odpadów
  • w tym mieszanki popiołowo-żużlowe – 234 982,5 Mg
• przekazano do unieszkodliwiania – 0,0* Mg odpadów

* ilość z wyłączeniem odpadów komunalnych, składowanych na miejskim składowisku odpadów w ilości 132,9Mg.

Największy udział w ilości wytworzonych odpadów miały:

• mieszanki popiołowo-żużlowe – 118 540,6 Mg
• szlamy z biologicznego oczyszczania ścieków – 2 459,2 Mg
• złom stalowy – 2 217,9 Mg
• szlamy z innego niż biologiczne oczyszcz. ścieków – 375,5 Mg
• pozostałości podestylacyjne – 335,6 Mg
• odpady z czyszczenia zbiorników – 213,2 Mg
• odpady komunalne – 132,9 Mg

Łączna ilość ww. odpadów to 124 274,9 Mg co stanowi 99,5% całkowitej ilości wytworzonych odpadów. Pozostała ilość wytworzonych odpadów to 577,5 Mg co stanowi 0,5%.

Procentowe udziały wytworzonych odpadów przedstawiono na poniższym wykresie .
Z wyrobami gotowymi ZAK S.A. wprowadził również na rynek krajowy opakowania, które należy poddać recyklingowi i odzyskowi.

• Ilość opakowań wprowadzonych na rynek krajowy z wyrobami gotowymi – 2 870,6 Mg
  
  • w tym :
    
    • opakowania z tworzyw sztucznych – 1 460,5 Mg
    • palety drewniane – 1 410,1 Mg

Poprzez kontynuację współpracy z organizacją odzysku zapewniono wymagany przepisami poziom recyklingu opakowań (16% dla opakowań z tworzyw sztucznych, 15% dla palet drewnianych) oraz poziom odzysku (50% dla wszystkich opakowań).